ΜΟΥΣΑ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ Η ΑΣΠΑΣΙΑ;

Μοναδική γυναίκα. Εντυπωσιακή στην εμφάνιση και πανέξυπνη. Έλαμπε όταν μιλούσε! Ο λόγος της γλυκύς και ταυτόχρονα συγκροτημένος και φιλοσοφημένος.
Ο πατέρας της, ο Αξίοχος από τη Μίλητο, φρόντισε να έχει άριστη μόρφωση. Διδάχτηκε μουσική, ποίηση, φιλοσοφία, χορό, ρητορική, τραγούδι και ιστορία.
Καθόλου τυχαίο που την ερωτεύτηκε ο ισχυρός των κλασικών χρόνων Περικλής και ταυτόχρονα ο άριστος ανάμεσα στους καλλιτέχνες, Φειδίας.
Ερχόμενη από την Ιωνία στο λίκνο του πολιτισμού, στην Αθήνα, έφερε μαζί της και νέα ήθη που ήθελαν τη γυναίκα να μορφώνεται, να φιλοσοφεί και να έχει πολιτική άποψη.
Διοργάνωνε συζητήσεις στο σπίτι του Περικλή όπου συμμετείχαν πολλοί σοφοί, ανάμεσά τους και ο Σωκράτης.
Στο ‘’Συμπόσιο’’ ο Σωκράτης δηλώνει ότι η Διοτίμα, ιέρεια από τη Μαντινεία, πρόσωπο της φαντασίας του φιλοσόφου, ήταν η μεγάλη του δασκάλα, που του έμαθε την ερωτική τέχνη.
Αυτή η δήθεν σοφή ιέρεια που θαύμαζε ο Σωκράτης και η οποία του έμαθε πολύ καλά την τέχνη του έρωτα, η οποία προφανώς δεν έχει σχέση με τον σαρκικό έρωτα (ίμερος), αλλά είναι κάτι πνευματικό και πολύ ανώτερο, για πολλούς ήταν η ίδια η Ασπασία.
Φαίνεται λοιπόν ότι ο νεαρός τότε Σωκράτης εμπνεύστηκε και δέχτηκε επίδραση στη φιλοσοφική του πορεία από την Ασπασία.
Ο μαθητής του Σωκράτη, ο Πλάτων, μας μεταφέρει την πληροφορία, στον ‘’Μενέξενο’’,
ότι τον Επιτάφιο των πρώτων νεκρών του Πελοποννησιακού πολέμου, ίσως το πιο σημαντικό κείμενο των αρχαίων χρόνων, εκείνο που μας διέσωσε ο Θουκυδίδης, η ίδια η Ασπασία τον συνέταξε και τον εκφώνησε ο Περικλής!
«Κατά μερικούς μάλιστα ο Σωκράτης είχε από την Ασπασία διδαχθεί και τη διαλεκτική μέθοδό του, αυτήν που ονομάζουμε μαιευτική. *
Ο μαθητής του Σωκράτη Αισχίνης έγραψε έναν διάλογο που του ’δωσε τον τίτλο Ασπασία. Σ’ αυτόν περιέλαβε και μια συζήτηση μεταξύ Ασπασίας, Ξενοφώντα και της γυναίκας του, όπου ξετυλίγεται η ικανότητα της Ασπασίας στον διάλογο και ιδιαίτερα στη σωκρατική διαλεκτική μέθοδο.
«Αν η γειτόνισσά σου είχε χρυσάφι καθαρότερο απ’ το δικό σου», ρώτησε η Ασπασία τη γυναίκα του Ξενοφώντα,
«θα προτιμούσες τον δικό της χρυσό ή τον δικό σου;».
«Τον δικό της», απάντησε.
«Κι αν είχε φορέματα και κοσμήματα πλουσιότερα;».
«Θα προτιμούσα τα δικά της».
«Κι αν είχε σύζυγο καλύτερο απ’ τον δικό σου;».
Εμπρός στην αμήχανη σιωπή της γυναίκας η Ασπασία άρχισε να ρωτά τον άντρα της, κάνοντάς του τις ίδιες ερωτήσεις μόνο βάζοντας στις ερωτήσεις της άλογα αντί των κοσμημάτων και αγρούς αντί των φορεμάτων.
Τελικά έκανε και σ’ αυτόν την ερώτηση αν θα προτιμούσε τη γυναίκα του γείτονά του αν ήταν καλύτερη από τη δική του».*
Προφανώς και ο Ξενοφώντας σάστισε με την ερώτηση και βρέθηκε σε δύσκολη θέση.
*Οι Γυναίκες της Αρχαίας Ελλάδας, Eva Cantarella, εκδόσεις Παπαδήμα