Μπίτον, Μαζάουερ για την Αρχαία και τη Νέα Ελλάδα

Τι είναι η Ευρώπη δίχως τον Πλάτωνα;», είχε διερωτηθεί ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, μετά την κατάρρευση της δικτατορίας στην Ελλάδα, επιχειρηματολογώντας υπέρ της ένταξης της χώρας στους κόλπους της ΕΟΚ. Περισσότερα από 150 χρόνια νωρίτερα, λίγους μήνες μετά το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, ο Πέρσι Σέλεϊ άρχισε να συνθέτει το «Hellas, A Lyrical Drama».

Το ποίημα που ο κορυφαίος άγγλος ρομαντικός ποιητής αφιέρωσε στον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων του. «Ομως ο πρόλογος του ποιήματος εμπεριέχει την πιο περιεκτική και ισχυρή περιγραφή στην αγγλική γλώσσα όσον αφορά το χρέος του δυτικού πολιτισμού προς τους αρχαίους Ελληνες», υποστηρίζει ο  Τόνι Μπάρμπερ των Financial Times, υπενθυμίζοντας πως ο Σέλεϊ έγραψε, μεταξύ, άλλων ότι «Είμαστε όλοι Ελληνες. Οι νόμοι μας, η λογοτεχνία μας, η θρησκεία μας, οι τέχνες μας έχουν τις ρίζες τους στην Ελλάδα». Στο εκτενές κείμενό του ο βρετανός αρθρογράφος παρουσιάζει δύο ιστορικά συγγράμματα που εκδόθηκαν πρόσφατα και εστιάζονται αμφότερα στους Ελληνες και στην Ελλάδα. Το πρώτο με τον τίτλο «Οι Ελληνες –

Μία Παγκόσμια Ιστορία» («Τhe Greeks- A Global History») φέρει την υπογραφή του Ρόντρικ Μπίτον, ομότιμου καθηγητή Νέας Ελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Λογοτεχνίας στο King’s College του Λονδίνου. Το δεύτερο το συνέγραψε ένας άλλος διακεκριμένος βρετανός ιστορικός και μελετητής της (σύγχρονης) ελληνικής ιστορίας, ο καθηγητής στο πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης Μαρκ Μαζάουερ.

Πρόκειται για το «Ελληνική Επανάσταση: Το 1821 και η Δημιουργία της Σύγχρονης Ευρώπης». Το εξώφυλλο του βιβλίου του  Ρόντρικ Μπίτον Επιστρέφοντας στον 19ο αιώνα ο Τόνι Μπάρμπερ υπενθυμίζει πως «ο δυτικοευρωπαϊκός και ο αμερικανικός θαυμασμός» διαδραμάτισαν καίριο ρόλο στο να ευοδωθούν τα σχέδια των υποδουλωμένων Ελλήνων για ελευθερία και ανεξαρτησία. Αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα έως την ημέρα (την 20η Οκτωβρίου του 1827) που οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής – η Βρετανία, η Γαλλία και η Ρωσία – κατέστρεψαν τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο στη Ναυμαχία του Ναυαρίνου – «την τελευταία μεγάλη ναυμαχία της εποχής των ιστιοφόρων», σύμφωνα με τον Μαζάουερ.

Η καθεμία από τις ξένες δυνάμεις είχε τους δικούς της λόγους για εμπλακεί στην επανάσταση «αλλά για τους απανταχού φιλέλληνες οπουδήποτε, η στήριξη των Ελλήνων ήταν στήριξη της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και του πολιτισμού», σημειώνει ο Μπάρμπερ. Remaining Time-0:00 Fullscreen Mute Ο Μαζάουερ από την πλευρά του εξηγεί πώς η ελληνική επανάσταση, αρχικά και η ανεξαρτησία, στη συνέχεια, συνέθεσαν από κοινού ένα ιστορικό προηγούμενο που αποτέλεσε σημείο αναφοράς στην ευρωπαϊκή ιστορία επί δύο αιώνες, από τα μέσα του 19ου αιώνα έως τις ημέρες μας, στο πλαίσιο της δημιουργίας νέων εθνικών κρατών, είτε επρόκειτο για τις ενοποιήσεις της Ιταλίας και της Γερμανίας τις δεκαετίες του 1860 και του 1870 είτε για το Μαυροβούνιο και το Κόσοβο την τελευταία δεκαπενταετία.

Ωστόσο η ιστορία της Ελλάδας δεν ταυτίζεται με την ιστορία των Ελλήνων και το γεγονός αυτό αναδεικνύει με εξαιρετικό τρόπο στο δικό του βιβλίο  ο Ρόντρικ Μπίτον, προσφέροντας πληθώρα παραδειγμάτων όσον αφορά την τεράστια διασπορά και ακτίνα δράσης των Ελλήνων τα τελευταία 3.000 χρόνια. Τα ελληνικά εμπορικά δίκτυα, για παράδειγμα, κατά τον 18ο αιώνα εκτείνονταν από τη Μασσαλία έως την Αζοφική Θάλασσα ενώ στα μέσα του 17ου αιώνα Ελληνες άνοιξαν τα πρώτα καφενεία του Λονδίνου, με την «Greek Street» στο Σόχο να μαρτυρά τη διαρκή, ανά τους αιώνες, παρουσία και συμμετοχή των Ελλήνων στη ζωή της βρετανικής πρωτεύουσας.

Πηγή: Protagon